1 Jaar voorbereiding op BENG

1 Jaar voorbereiding op BENG

De ministerraad heeft afgelopen week ingestemd met het uitstellen van de aanvangsdatum van de BENG-eisen tot 1 juli 2020, op voorstel van minister Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

In hetzelfde bericht is aangekondigd dat de BENG-eisen opnieuw zijn aangepast. BENG 1 voor woningen is aangescherpt van 70 kWh/m² naar 55 kWh/m² en voor woongebouwen van 70 kWh/m² naar 65 kWh/m². BENG 2 en 3 zijn voor woningbouw gelijk gebleven, voor utiliteitsbouw zijn ook die eisen aangepast.

Wijziging vormfactor

De vormfactor, de verhouding tussen verliesoppervlak (Als) en gebruiksoppervlak (Ag), is tevens aangescherpt. Een niet-compact gebouw heeft een  groter verliesoppervlak en hierdoor een hogere vormfactor.  In dat geval stijgt de toegestane maximale energiebehoefte van maximaal 55 kWh/m2 per jaar naar 55+ of 100+ kWh/m2 per jaar, zie de figuur hieronder. Een hoekwoning kan hierdoor een hogere maximale energiebehoefte hebben dan een tussenwoning.

Marge lichte bouwwijze

Een veelvuldig punt van kritiek op de vorige versie BENG-eisen van november 2018 was dat het bijna onmogelijk was om een woning met een lichte bouwwijze te laten voldoen aan de BENG eisen. Het bouwen met  houtskeletbouw of staalframebouw werd ontmoedigd en hielden de vooruitgang in duurzaam, demontabel en circulair bouwen tegen. Een lichte bouwwijze veel duurzamer is dan de traditionele bouwwijze, maar heeft minder thermische massa. Het neemt de warmte sneller op dan een traditioneel gebouwde constructie, maar verliest de warmte ook sneller. Hierdoor heeft deze bouwwijze een grotere energiebehoefte. Deze toename was voorheen te compenseren met de geometrie en oriëntatie van de woning, maar dat gaf een flinke beperking in de architectuur. Bovendien is het niet meer de bedoeling om ongunstige eigenschappen te compenseren met gunstige eigenschappen.

Gebouwen met houtskeletbouw of staalframebouw krijgen een marge van 5 kWh/m2per jaar  bovenop de BENG 1 eis. De marge geeft de mogelijkheid een lichte bouwwijze toe te passen zonder in te leveren op geometrie en oriëntatie. Voor relatief lichte gebouwen, zoals woonboten en woonwagens, geldt die marge niet. Die woonfuncties hebben een eigen BENG 1 eis.

Hernieuwbare energie woongebouwen

Een ander kritisch punt over de jaren heen is het behalen van voldoende hernieuwbare energie voor woongebouwen. Het percentage hernieuwbare energie is met pv-panelen vaak niet haalbaar, door de beschaduwing van andere gebouwen. Vaak zijn ook andere vormen van hernieuwbare energie, zoals een warmtenet, niet mogelijk door bestaande ondergrondse infrastructuur. In dat geval wordt een maatwerk BENG 3 eis geformuleerd voor die locatie.

Tocht, oververhitting en isolatie

Minister Ollongren heeft ook een opmerking gemaakt over het ‘maximum gesteld aan luchtsnelheid van verse (koude) ventilatielucht in gebouwen’. De media heeft dit onterecht benoemd als nieuwe eis. Het betreft namelijk een aanscherping van de ventilatienorm NEN 1087 om te voorkomen dat bewoners tocht ervaren en de ventilatieroosters dicht zetten. Het ventileren van de woning is echter zeer belangrijk voor een gezond binnenklimaat, omdat de nieuwbouwwoningen tegenwoordig luchtdicht worden gebouwd.

Een ander gevolg van de hoge mate aan isolatie is de kans op oververhitting. Om dit risico te voorkomen krijgt de grenswaarde van de TOjulieen maximum, waardoor passief/actieve koeling een integraal onderdeel wordt van het gebouwontwerp. Zowel de aanpassing in de ventilatienorm als de eis voor TOjulizijn nog niet gepubliceerd.

Net als de ventilatienorm zijn ook de minimale Rc-waarden aangescherpt. Hiervoor moet ook worden opgepast voor een onjuiste interpretatie. De eisen zijn niet strenger geworden, maar gecorrigeerd voor een betere aansluiting op de NTA 8800. Met ingang van de NTA 8800 zijn alle constructies opnieuw berekend volgens de nieuwe rekenmethode. Dit resulteert in hogere minimale Rc-waarden. Om dezelfde thermische kwaliteit te garanderen zijn de isolatie-eisen bijgesteld naar Rc vloer ≥ 3,7 m²K/W, Rc gevel ≥ 4,7 m²K/W en Rc dak ≥ 6,3 m²K/W.

Begin april werd het duidelijk dat 1 januari als BENG-ingangsdatum voor de zowel de ontwikkelaars, de softwarebouwers en de gebruikers niet haalbaar was. Dit had meerdere oorzaken. De laatste nieuwe eisen eind 2018 zijn sterk bijgesteld ten opzichte van de voorgenomen eisen uit 2015 op basis van feedback uit de markt, een kostenoptimalisatiestudie en de nieuwe bepalingsmethode NTA 8800. De eisen van eind 2018 gaven vooral problemen voor lichte bouwmethodes en hoge woongebouwen. Die knelpunten hebben in de nieuwe eisen aandacht gekregen. Het belangrijkste euvel blijft liggen bij het ontwikkelen van de rekensoftware, Uniec 3, en de bijbehorende voorbereiding in de markt.  De aangenomen ingangsdatum van de BENG-eis (1 januari 2020) leverde een zodanige tijdsdruk op dat softwarebouwers Earth Energie Advies (Uniec) en DGMR Software hebben gekozen voor een samenwerking. De rekensoftware zal naar verwachting van de ontwikkelaars in het laatste kwartaal van 2019 beschikbaar zijn.

0