Wat is het Bouwbesluit 2012?

Alles wat je moet weten voor nieuwbouw en bestaande bouw

Het Bouwbesluit 2012 zijn voorschriften die de minimaal noodzakelijke kwaliteit van bouwwerken waarborgen. De bouwschriften gaan over het (ver)bouwen en slopen van bouwwerken. Over de staat en het gebruik van bestaande bouwwerken. Maar ook over open erven/terreinen én over de veiligheid tijdens het bouwen of slopen. 

Het Bouwbesluit 2012 brengt de voorlopers ervan samen in één nieuw bouwbesluit. De voorgaande voorschriften bestonden uit:

  • het Bouwbesluit 2003 en de daarmee samenhangende ministeriële regeling
  • het Besluit brandveilig gebruik bouwwerken (Gebruiksbesluit)
  • paragraaf 2 van het Besluit aanvullende regels veiligheid wegtunnels
  • alle (418) gemeentelijke bouwverordeningen 

Door de samenvoeging van al deze losse voorschriften in één besluit, is de samenhang tussen de bouwregelgeving vergroot, de regeldruk verminderd en de toegankelijkheid verbeterd.  

Het Bouwbesluit en de Woningwet 

De grondslag van het Bouwbesluit ligt in de Woningwet (artikelen 2, 3, 5, 6 en 120) . De eerste Woningwet 1901 trad op 1 augustus 1902 in werking. Het doel van de Woningwet was om bouw en bewoning van slechte en ongezonde woningen onmogelijk te maken en de bouw van goede woningen te bevorderen. Het Bouwbesluit is de opvolger van de Nederlandse Woningwet. Het is gebaseerd op een richtlijn van de Raad van de Europese Gemeenschappen en maakt gebruik van de NEN: de Nederlandse Normen. NEN ontwikkelt en beheert de nationale normen. Dit zijn geen wetten, maar vrijwillige afspraken over de standaard voor duidelijkheid en eenheid.

Ontwikkelingen

In het Bouwbesluit van 2012 zijn tov Bouwbesluit 2003 veranderingen doorgevoerd op het gebied van brandveiligheid, natuurlijke ventilatie en het geven van een nieuwe bestemming aan bestaande gebouwen. Dit laatste is toegevoegd om het verbouwen van leegstaande kantoren naar woningen te vergemakkelijken. 

Daarnaast wordt het bouwbesluit met enige regelmaat verder aangepast. Deze wijzigingen worden bekend gemaakt in de Staatscourant. Hieronder de wijzigingen uit 2019: 

Asbestverwijderingsbesluit 2005
Enkele artikelen van Bouwbesluit 2012 § 1.7 (Procedure sloopwerkzaamheden) zijn aangepast om aan te sluiten op digitalisering van informatieverplichting en het operationaliseren van het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS). 

Aanpassingen van NEN-normen en EN-normen

Begin en midden 2019 zijn de laatste uitgaves van een aantal NEN- en EN-normen van toepassing verklaard. 

Besluit Bouwwerken Leefomgeving

Met de introductie van de Omgevingswet worden de 117 AMvB’s in het huidige omgevingsrecht teruggebracht naar vier. Daarbij worden definities gelijkgetrokken en verouderde regels geschrapt. Eén van die zogenoemde ‘uitvoeringsbesluiten’ wordt het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Deze zal te zijner tijd het huidige Bouwbesluit vervangen. Op de hoogte blijven van deze ontwikkelingen? Houd onze blog in de gaten! 

Werken met het bouwbesluit 

Bouwbesluit 2012 is het bouwbesluit waar we de dag van vandaag aan toetsen. Het bouwbesluit heeft negen hoofdstukken over de algemene bepalingen, veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieu, installaties, het gebruik van bouwwerken open erven en terreinen, bouw- en sloopwerkzaamheden, overgangs- en slotbepalingen. 

De eisen en regelingen in het bouwbesluit zijn afhankelijk van de gebruiksfuncties (van woonfunctie tot onderwijsfunctie) en het type bouwwerk (van nieuwbouw tot tijdelijke bouw).

Energiezuinig bouwen volgens de eisen van het Bouwbesluit

In hoofdstuk 5 van het Bouwbesluit 2012 zijn de hoofdstukken 5. Energiezuinigheid en 6. Milieu uit Bouwbesluit 2003 samengevoegd. Hoewel er tot op heden nog geen zelfstandige invulling aan het aspect milieu is gegeven, doet deze samenvoeging recht aan de samenhang tussen energiezuinigheid, milieu en duurzaamheid. 

Het hoofdstuk Technische bouwvoorschriften uit het oogpunt van energiezuinigheid en milieu speelt een belangrijke rol bij het realiseren van de doelstellingen ter zake van klimaat en energiebeleid. Er mogen ten slotte geen energieverslindende gebouwen meer aan de voorraad worden toegevoegd. Bovendien wordt opgemerkt dat met de voorschriften van dit hoofdstuk in belangrijke mate wordt voldaan aan de eisen van de richtlijn Energieprestatie Gebouwen en de herschikking van die richtlijn uit 2010. Gezien de samenhang tussen de drie afdelingen energiezuinigheid, milieu en duurzaamheid van het oude hoofdstuk 5 is er voor gekozen deze voorschriften gezamenlijk in een afdeling 5.1 op te nemen. Een hiervan is de  eis aan de energieprestatiecoëfficiënt (EPC) .

De EPC-eis geldt sinds 1995, omdat er bij de diverse gebruiksfuncties meer energie kan worden bespaard dan met uitsluitend eisen aan thermische isolatie en luchtdoorlatendheid. De voorschriften op het gebied van thermische isolatie en luchtdoorlatendheid zijn aanvullend op de EPC-eis. 

In sommige gevallen is met het voldoen aan de EPC direct aan de eisen voor thermische isolatie en luchtdoorlatendheid voldaan. In andere gevallen zou het wellicht mogelijk zijn om al aan de EPC-eis te voldoen met een mindere prestatie van de thermische schil op het gebied van thermische isolatie en/of luchtdoorlatendheid dan in dit hoofdstuk voorgeschreven. Dit is niet toegestaan. Er zou dan namelijk geen optimaal gebruik van de mogelijkheden tot energiezuinigheid worden gemaakt. 

Met de eisen aan de thermische isolatie en luchtdoorlatendheid wordt er ook bij een zeer energiezuinige installatie voor gezorgd dat de energiewinst niet weer wordt ingeleverd door een inferieure thermische isolatie of luchtdichtheid. Het hebben van voorschriften op het gebied van thermische isolatie en luchtdoorlatendheid is ook van belang voor die gevallen waar geen EPC van toepassing is, zoals bij verbouwen of tijdelijke bouw. Het hoofdstuk stelt namelijk alleen voorschriften aan nieuwbouw. 

Energie

Het Bouwbesluit eist een EPC van 0,4 of lager bij nieuwbouw woningen.

De eisen aan de energieprestatie van gebouwen zullen in de toekomst worden aangescherpt. De EPC zal daarom plaatsmaken voor de wettelijke eisen Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG). Deze nieuwe eisen gaan per 1 juli 2020 in werking voor overheidsgebouwen, nieuwe woningen en utiliteitsgebouwen. Meer weten over BENG? We schreven er een blog over! 

beng

Milieu

Het Bouwbesluit meet de milieuprestatie van een gebouw door de duurzaamheid van de toe te passen materialen aan de hand van een Milieuprestatieberekening (MPG). Voor nieuwbouwwoningen en voor nieuwbouw-kantoorgebouwen groter dan 100 m2 moet een MPG worden ingediend bij de aanvraag van de omgevingsvergunning. 

Luchtdicht bouwen

Zoals hierboven beschreven stelt het Bouwbesluit eisen aan luchtdicht bouwen voor de standaard woningen en utiliteit. Bij een Passiefhuis zijn er echter strengere eisen aan luchtdicht bouwen gesteld. Hoe minder lucht in en uit de woning kan, hoe minder warme lucht kan ontsnappen en koude lucht kan binnenkomen. Dit vermindert het energieverbruik van een gebouw en heeft ook een positief effect op de EPC/EPG – en straks voor BENG. 

Bij luchtdicht bouwen wordt ventilatie nog belangrijker dan het al was. Waar vroeger in een woning altijd enige vorm van tocht aanwezig was via kieren, zijn die bij luchtdicht bouwen helemaal dicht. Een goed werkend ventilatiesysteem is belangrijk om de lucht in de woning schoon en gezond te houden voor de bewoners.

Hoe zorg je dat jouw project voldoet aan het Bouwbesluit?

Voor nieuwbouw – bouwen met het Bouwbesluit

Nieuwbouwwoningen moeten voldoen aan het Bouwbesluit 2012. De woning moet dan aan het Bouwbesluit getoetst worden. Dat gebeurt middels een bouwbesluittoets. Het is ook mogelijk om een Bouwbesluittoets te laten maken van een bestaande woning of een gebouw dat geen woning is; utiliteitsbouw. 

De woning of het gebouw wordt standaard getoetst aan de volgende punten: 

  • Bruikbaarheid
  • Daglicht
  • Ventilatie
  • Doorspuibaarheid

Aanvullend kan onder andere getoetst worden op:

  • Vloerafscheiding
  • Inbraakwerendheid
  • Wering van vocht 
  • Bescherming tegen muizen en ratten 
  • Afvoer van rook
  • Toegankelijkheidssector
  • Trappen en hellingbanen en overbruggingen hoogteverschillen
  • Brandveiligheid
  • Geluid

Vooral daglicht is een veel gevreesde toets voor nieuwbouw. Elke verblijfsruimte heeft een minimum aan inkomend daglicht nodig en heeft vaak ook nog te maken met belemmeringen. Afhankelijk van het ontwerp van de woning of bijvoorbeeld het kantoorpand, kunnen de belemmeringen een flinke reductiefactor opleveren. Bij de aanvraag van een bouwvergunning vraagt de gemeente altijd naar een bouwbesluittoets.

Naast een volledige bouwbesluittoets, is het ook mogelijk om te toetsen op losse elementen. Bijvoorbeeld als de bouwbesluittoets al is gemaakt en er nog latere wijzigingen zijn doorgevoerd in de kozijnen of een overkapping is geplaatst. Wij bieden zowel een gehele Bouwbesluittoets  als een toets van één van de negen hoofdstukken, zoals ventilatie. Ook bieden wij pakketten, waarin bijvoorbeeld naast een Bouwbesluittoets ook een EPC berekening of een MPG berekening wordt gemaakt. Uiteraard is een pakket aangepast op uw wensen ook mogelijk.

Bestaande bouw – verbouwen met het Bouwbesluit 

De eisen van nieuwbouw wijken af van de eisen voor bestaande bouw. Indien een kerk getransformeerd wordt naar woningen, gelden lagere eisen voor bijvoorbeeld het daglicht dan bij een nieuwbouwwoning. Meer weten over de eisen voor bestaande bouw? Neem contact met ons op! 

Particulier opdrachtgeverschap – bouwen met het Bouwbesluit

Naast dit onderscheid bestaan er ook uitzonderingen in het bouwbesluit. Zo kent het Bouwbesluit artikel 1.12a: Uitzonderingen woonfunctie voor particulier eigendom. De achterliggende gedachte bij dit voorschrift is dat er bij particulier eigendom een direct eigen belang is bij het kwaliteitsniveau dat wordt gebouwd en dat de burger die bouwt of verbouwt zelf een verantwoord minimaal kwaliteitsniveau zal kiezen. 

Ontwerp of bouw je een woning voor of als particulier? Dan hoef je bij een paar artikelen alleen aan de minder strenge eisen voor bestaande bouw te voldoen en kan je zelfs een paar eisen helemaal laten vervallen. 

Concreet betekent dit de volgende veranderingen: op het bouwen van een woonfunctie voor particulier eigendom zijn de afdelingen, 4.3, 4.4, 4.5 en 4.6 en artikel 9.2, 10e lid, artikel 6.10 niet van toepassing.
Wat betreft de afdelingen 2.3, 2.4, 2.5,
2.6, 3.11, 4.1, 4.2 en 4.7 zijn de voorschriften voor een bestaand bouwwerk van toepassing.

Snel inzicht in de relevante eisen 

Als je bouwproject niet voldoet aan het Bouwbesluit, gaat dit tegen de wet in. Het is daarom belangrijk om van ontwerp tot bouw rekening te houden met de eisen uit dit besluit. Tijdens de ontwerpfase is het verstandig om direct rekening houden met de eisen om deze makkelijker te behalen. 

Is je ontwerp al af? Dan zal de gemeente jouw Bouwbesluitberekeningen bekijken en wordt er op basis daarvan een akkoord gegeven. Naast het Bouwbesluit worden deze berekeningen ook getoetst op basis van de constructie, het bestemmingsplan en criteria van welstand. 

SMART biedt dit bouwbesluit online aan. Wij kunnen snel en tegen lage tarieven de benodigde berekening(en) voor je uitvoeren. Hier hebben wij onze eigen methodes voor ontwikkeld, waardoor wij op een efficiënte en nauwkeurige manier werken. Zo hebben we in het verleden bijvoorbeeld opdrachten voor woonboten uitgevoerd.

Het kan altijd gebeuren dat het ontwerp op èèn of meerdere punten van het bouwbesluit niet voldoet. Vaak wordt in het ontwerp een buitenberging over het hoofd gezien of zijn de overstroomvoorzieningen te klein voor een esthetisch hoogwaardig ontwerp. SMART is hierin dynamisch en kijkt samen met jou naar de mogelijke oplossingen waarmee je woning of gebouw wel voldoet. 

Bekijk direct de mogelijkheden en prijzen. 

0